Safiye Hüseyin Elbi
Yaralıların bakımına adadığı emeği, hemşirelik eğitiminin ve meslek örgütlenmesinin gelişmesine taşıyan öncü.
Bir yaralıya bakmak, bir mesleğin geleceğini de değiştirebilir mi?
Üç kısa an
- 1engel
1912: Bakımın eğitime ihtiyacı vardı
Besim Ömer'in öncülüğünde Hilâl-i Ahmer çevresinde açılan hemşirelik kurslarına katılan gönüllüler arasındaydı. Kız kardeşi Fatma Nesime ile birlikte Balkan Savaşları sırasında yaralıların bakımına yöneldi. O günlerde eğitimli hemşire ihtiyacı, savaşın görünmeyen cephelerinden biriydi.
- 2emek
Çanakkale: Reşit Paşa hastane gemisi
Çanakkale Savaşları sırasında yaralı askerleri İstanbul'a taşıyan Reşit Paşa vapurunda başhemşire olarak görev yaptı. Yalnız kendi tarafındaki askerlerin değil, yaralı düşman askerlerinin de bakımında bulunulduğunu aktarması, hemşireliğin insanı önceleyen yönünü gösterir.
- 3açılan kapı
1924 ve 1933: Bir mesleğin kurumları
1924'te eğitimli hemşire yetiştirecek okulun kurulmasına yönelik karar sürecindeki heyette yer aldı; okul çalışmalarına ve derslere katkıda bulundu. 1933'te kurulan Türkiye Hastabakıcılar Derneği'nin (bugünkü Türk Hemşireler Derneği) kurucu üyelerinden oldu ve başkanlık yaptı. Savaşta başlayan emek, kalıcı bir meslek örgütlenmesine uzandı.
neden hâlâ önemli?
İyi bakım yalnız fedakârlıkla değil, eğitim ve kurumlarla da yaşar.Elbi'nin hikâyesi, savaşta yaralıya uzatılan elin zamanla hemşirelik okullarına, meslek dayanışmasına ve başka kuşakların eğitimine nasıl bağlandığını gösteriyor. Bir mesleğin bugünkü emeğinin ardında adı az anılan böyle uzun çalışmalar var.
Kaynaklar ve fotoğraf
- Ş. Y. Gören ve N. Y. Yalım, “Hemşirelik Tarihinde Bir Öncü: Safiye Hüseyin Elbi”, Lokman Hekim Dergisi (2016).
- Banu Berber Babalık, “Türkiye'de Hemşireliğin Gelişimine Önemli Bir Katkı: Safiye Hüseyin Elbi'nin Faaliyetleri (1882–1964)”, Nobel Medicus (2026).
- Doğum yılına ilişkin kaynak notu: akademik çalışmalarda 1882, bazı eski biyografik kayıtlarda 1880 veya 1888 geçer. Ölüm tarihi gününde de kaynak farklılığı vardır; burada yalnız 1964 yılı kullanılmıştır. “İlk Türk hemşire” ve Florence Nightingale Madalyası'nın tartışmalı yılı hakkında kesin iddiada bulunulmamıştır.
- Fotoğraf: 15 Haziran 1923 tarihli Hilâl-i Ahmer Mecmuası, Wikimedia Commons. Kaynak: İBB Atatürk Kitaplığı Sayısal Arşiv. Commons etiketi: PD-Ottoman, kamu malı. Fotoğraf değiştirilmeden kullanılır. Commons SHA-1:
da85d127f06458c969cf02a4fb46373b305cb9bb. Ülkelere göre telif statüsü değişebilir.