Nasıl kullanılabilir?
Bir Yol, ortaokul öğrencileri ve genel okuyucu için sade Türkçeyle tasarlanmış bir etkileşimli tarih yolculuğudur. Her durakta anlatıyı durdurup “Bu kararı mümkün kılan koşullar neydi?” veya “Burada tek bir kişi değil, kimler etkili oldu?” sorularını konuşabilirsiniz.
Deneyim savaş kronolojisini merkeze almaz. Okuma, bilim, hukuk, Meclis, eğitim ve eşit yurttaşlık gibi ortak imkânların nasıl kurulduğuna da bakar. Sayfadaki “İz” düğmesi, her durağın kısa tarihsel notunu ve kaynak ipucunu açar.
ZAMAN ÇİZELGESİ
18 durak
- 1881 öncesi
Bir Ülkenin Eşiği
Çağın koşulları, kişisel kararlar ve ortak irade için kısa bir önsöz.
- 1881–1895 · Selanik
Selanik
Pembe Ev, Şemsi Efendi Okulu ve öğrenmeye açık liman şehri.
- 1896–1899 · Manastır
Manastır Askerî Lisesi
Kitaplar, tarih, edebiyat ve yeni fikirlerle kurulan merak.
- 1899–1905 · İstanbul
Harbiye ve Harp Akademisi
Arkadaşlıklar, tartışmalar ve çağını anlamaya çalışan bir öğrenci.
- 1905–1910 · Şam, Selanik, Fransa
Gözlem ve karşılaştırma
Farklı şehirleri, kurumları ve toplumları gözlemleme yılları.
- 1911–1914 · Trablusgarp, Sofya
Sınırlar ve diplomasi
İttifaklar, savaşlar ve diplomatik gözlem arasında edinilen deneyim.
- 1915 · Çanakkale
Arıburnu ve Conkbayırı
Zor koşullarda sorumluluk, savunma ve karar alma.
- 1916–1918 · Muş, Bitlis, Halep
Doğu ve Suriye cepheleri
Yıkımın ortasında insan hayatı, lojistik ve strateji üzerine düşünmek.
- 1918–1919 · İstanbul
Mondros ve Şişli
Bir yenilgi sonrasında başka bir yolun mümkün olup olmadığı sorusu.
- 19 Mayıs 1919 · Samsun
Bandırma’dan Samsun’a
Bir kararın, yolculuğun ve yeni bir örgütlenmenin başlangıcı.
- Haziran–Aralık 1919
Amasya, Erzurum ve Sivas
Yerel iradenin kongreler yoluyla ortak bir karara dönüşmesi.
- 23 Nisan 1920 · Ankara
Birinci Büyük Millet Meclisi
Gücün bir kişide değil, temsil ve Meclis’te toplanması.
- 1921 · Sakarya
Varoluşsal eşik
Savaşın ortasında savunma, eğitim ve dayanışma meseleleri.
- 1922–1923 · Kocatepe, Mudanya, Lozan
Zaferden barışa
Askerî sonuçların diplomasi ve barış görüşmelerine uzanan yolu.
- 1923–1934 · Ankara
Cumhuriyet, hukuk ve eşit yurttaşlık
Yönetim biçimi, hukuk ve yurttaşlık fikrinin birlikte kurulması.
- 1928–1937
Yeni harfler, demir ağlar ve Orman Çiftliği
Eğitim, ulaşım, üretim ve gündelik hayatta kamusal imkânlar.
- 1931–1937 · Çankaya
Kütüphane, geometri ve barış
Bilim, dil, kültür ve barış fikrinin birbiriyle ilişkisi.
- 1938’den bugüne
Devam eden yol
Bir hayatın ötesinde kalan kurumlar, sorular ve imkânlar.
Birlikte konuşmak için üç soru
- Bu durakta Mustafa Kemal’in yanında kimler var ve birlikte neyi tartışıyorlar?
- Savaşın en zor anlarında bile kitaplar, not defterleri ve eğitim neden önem taşıyor?
- Son duraktaki okul, laboratuvar, sanat ve hukuk bugün hayatımızda nasıl devam ediyor?
Temel kaynakça
Deneyimdeki tarihsel notların arkasındaki temel başvuru kaynakları şunlardır. Her durağın kısa kaynak ipucu yolculuk içindeki “İz” katmanında da yer alır.
- Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- TBMM Zabıt Ceridesi, Devre I, İçtima 1; 23 Nisan 1920 açılış tutanakları ve Maarif Kongresi kayıtları.
- Mustafa Kemal Atatürk, Geometri (1937), Kültür Bakanlığı / Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Atatürk’ün Bütün Eserleri, Cilt 1–30, Kaynak Yayınları.
- Andrew Mango, Atatürk: Modern Türkiye’nin Kurucusu, İletişim Yayınları.